کلاس آموزش MCITP مایکروسافت

آموزش MCITP و Windows Server برای ورود حرفه‌ای به بازار کار شبکه

دوره آموزش MCITP و مدیریت Windows Server برای افرادی طراحی شده است که می‌خواهند به‌صورت عملی وارد حوزه مدیریت شبکه‌های مایکروسافتی، ادمین سرور، Active Directory، پشتیبانی شبکه و System Administration شوند. در این کلاس، آموزش از نصب و پیکربندی Windows Server شروع می‌شود و به مباحث مهمی مانند Domain Controller، Group Policy، DNS، DHCP، File Server، Hyper-V، PowerShell، امنیت سرور، Backup، Replication و عیب‌یابی شبکه می‌رسد.

هدف اصلی کلاس این نیست که منوها و پنجره‌های Windows Server را حفظ کنید. هنرجو باید بتواند در یک شبکه واقعی تشخیص دهد چرا کاربر وارد Domain نمی‌شود، چرا سیستم از DHCP آدرس IP نمی‌گیرد، علت باز نشدن Shared Folder چیست، چرا Group Policy اعمال نشده و هنگام بروز مشکل در DNS یا Active Directory عیب‌یابی را از کجا شروع کند.

عبارت MCITP هنوز در جست‌وجوهای فارسی برای دوره‌های شبکه مایکروسافت استفاده می‌شود، اما MCITP نام نسل قدیمی گواهینامه‌های Microsoft است. بنابراین یک دوره MCITP به‌روز نباید به Windows Serverهای قدیمی محدود باشد و لازم است فناوری‌های امروزی مانند Windows Server 2022 و Windows Server 2025، Active Directory Domain Services، PowerShell، Windows Admin Center، Hyper-V، Windows LAPS، امنیت و مدیریت Hybrid را نیز پوشش دهد.

برای مطالعه پیش‌زمینه و تاریخچه این مسیر نیز می‌توانید مطلب آشنایی با دوره MCITP را مشاهده کنید.

مسیر یادگیری Windows Server و شبکه مایکروسافت از پایه تا سطح ادمین

1. مرور TCP/IP، IPv4، IPv6، Subnet و مفاهیم پایه شبکه
2. نصب و تنظیم Windows Server روی سیستم واقعی یا ماشین مجازی
3. کار با Server Manager و Windows Admin Center
4. راه‌اندازی Active Directory Domain Services
5. ساخت Forest، Domain و Domain Controller
6. مدیریت User، Group، Computer و Organizational Unit
7. طراحی و عیب‌یابی Group Policy
8. راه‌اندازی DNS Server و رفع مشکلات Name Resolution
9. پیکربندی DHCP Server و مدیریت IP کاربران
10. راه‌اندازی File Server و مدیریت دسترسی‌ها
11. پیاده‌سازی FSRM و DFS
12. مجازی‌سازی Server با Hyper-V
13. مدیریت Windows Server با PowerShell
14. Remote Management و مدیریت امن سرورها
15. Hardening و ایمن‌سازی Windows Server و Domain
16. Backup، Restore و Disaster Recovery
17. مانیتورینگ Performance و تحلیل Event Log
18. مدیریت AD Sites، Replication، FSMO و Trust
19. آشنایی با زیرساخت Hybrid، Azure Arc و سرویس‌های جدید Microsoft
20. اجرای پروژه کامل شبکه یک شرکت و عیب‌یابی خطاهای واقعی

آموزش مبانی شبکه برای مدیریت صحیح Windows Server

پیش از ورود به Active Directory باید مفاهیم پایه شبکه را به‌درستی درک کنید. بسیاری از خطاهایی که در ظاهر به Domain Controller یا Group Policy مربوط می‌شوند، در واقع از IP Address، Subnet Mask، Default Gateway، DNS، Routing، VLAN یا Firewall ناشی شده‌اند.

در این بخش مفاهیم TCP/IP، IPv4 و IPv6، Subnetting، Default Gateway، DNS Server، MAC Address، ARP و ساختار شبکه LAN بررسی می‌شوند تا هنرجو بتواند ارتباط Client و Server را مرحله‌به‌مرحله تحلیل کند.

یادگیری IP و DNS پیش از نصب Active Directory

در شبکه‌های سازمانی معمولاً Serverهای اصلی دارای Static IP Address هستند. Domain Controller نیز باید تنظیم IP و DNS صحیح داشته باشد؛ زیرا Active Directory برای پیدا کردن سرویس‌ها، Domain Controllerها و پردازش درخواست‌های کاربران وابستگی زیادی به DNS دارد.

چه مشکلاتی از تنظیم اشتباه DNS ایجاد می‌شود؟

• Client نمی‌تواند به Domain ملحق شود.
• Domain Logon با تأخیر یا خطا انجام می‌شود.
• Group Policy روی کاربران اعمال نمی‌شود.
• Shared Folderهای مبتنی بر نام Server باز نمی‌شوند.
• Replication میان Domain Controllerها دچار مشکل می‌شود.
• سرویس‌های Active Directory به‌درستی Locate نمی‌شوند.

آموزش نصب Windows Server 2022 و Windows Server 2025

در بخش آموزش Windows Server ابتدا نسخه‌ها و Editionهای سیستم‌عامل بررسی می‌شوند و سپس نصب Server روی سخت‌افزار واقعی یا Virtual Machine انجام می‌شود. هنرجو با تفاوت محیط Desktop Experience و Server Core نیز آشنا خواهد شد تا بتواند براساس سناریوی سازمان، روش نصب مناسب را انتخاب کند.

تنظیمات ضروری Windows Server بعد از نصب

• انتخاب Edition مناسب Windows Server
• تغییر Computer Name براساس Naming Convention سازمان
• تنظیم Static IP Address
• پیکربندی DNS Server
• بررسی Gateway و ارتباط شبکه
• تنظیم Time Zone و همگام‌سازی ساعت
• نصب Updateهای ضروری
• بررسی Windows Defender و Windows Firewall
• فعال‌سازی Remote Management در صورت نیاز
• نصب Roles و Features
• کار با Server Manager
• آشنایی با Windows Admin Center

چک‌لیست قبل از تبدیل Server به Domain Controller

• IP سرور ثابت و مستند شده باشد.
• Hostname استاندارد و مشخص باشد.
• تنظیم DNS با طراحی Domain هماهنگ باشد.
• تاریخ، ساعت و Time Zone صحیح باشند.
• ارتباط Server با Gateway و شبکه بررسی شده باشد.
• Updateهای مهم نصب شده باشند.
• فضای Disk و سلامت Storage کنترل شده باشد.
• دسترسی مدیریتی Server آزمایش شده باشد.

آموزش Active Directory و ساخت Domain Controller از صفر

Active Directory Domain Services یا AD DS یکی از مهم‌ترین سرویس‌های Windows Server است. با Active Directory می‌توان کاربران، کامپیوترها، گروه‌ها، دسترسی‌ها و سیاست‌های امنیتی شبکه را به‌صورت متمرکز مدیریت کرد.

به‌جای ایجاد User و تنظیم Policy روی تک‌تک سیستم‌ها، کامپیوترهای سازمان وارد Domain می‌شوند و Administrator می‌تواند ساختار شبکه را براساس واحدهای واقعی شرکت مدیریت کند.

راه‌اندازی Forest و Domain برای شبکه سازمانی

در این بخش Role مربوط به AD DS نصب شده و Server به Domain Controller ارتقا داده می‌شود. مفاهیمی مانند Forest، Domain، Tree، Domain Controller، Global Catalog، Organizational Unit و Schema نیز همراه با سناریوی عملی بررسی خواهند شد.

سناریوی ساخت Domain برای یک شرکت واقعی

فرض کنید سازمان دارای واحدهای مدیریت، حسابداری، فروش، منابع انسانی و فنی است. ابتدا ساختار Domain طراحی شده و سپس برای هر واحد OU مناسب ساخته می‌شود تا مدیریت Userها، Computerها و Group Policyها ساده‌تر باشد.

1. نصب AD DS Role
2. Promote کردن Server به Domain Controller
3. ایجاد Forest جدید
4. انتخاب Domain Name مناسب
5. تنظیم DSRM Password
6. بررسی DNS و رکوردهای Active Directory
7. ساخت OUهای سازمانی
8. ایجاد User و Group
9. Join کردن Windows Client به Domain
10. تست Domain Logon

آموزش مدیریت User، Group و OU در Active Directory

یکی از کارهای روزمره System Administrator مدیریت حساب‌های کاربران است. در این بخش ساخت، غیرفعال‌سازی، انتقال، حذف، Reset Password و کنترل وضعیت User Accountها به‌صورت عملی انجام می‌شود.

مدیریت کاربران و گروه‌ها با ساختار استاندارد سازمانی

• ساخت User Account
• Reset و تغییر Password
• Enable و Disable کردن Account
• تنظیم Account Expiration
• ایجاد Security Group و Distribution Group
• مدیریت Group Scope
• مدیریت Computer Accountها
• ساخت و طراحی OU Structure
• Delegation of Control
• جست‌وجو و مدیریت تعداد زیاد کاربران

روش حرفه‌ای اختصاص دسترسی با مدل گروهی

در شبکه استاندارد بهتر است Permission مستقیماً به تک‌تک Userها داده نشود. Administrator گروه‌های مناسب می‌سازد، کاربران را عضو گروه می‌کند و دسترسی File Server یا منابع شبکه را به Group اختصاص می‌دهد. این روش مدیریت دسترسی را در سازمان‌های بزرگ بسیار ساده‌تر می‌کند.

آموزش Group Policy برای مدیریت متمرکز سیستم‌های Domain

Group Policy یا GPO یکی از قدرتمندترین امکانات Active Directory است. با استفاده از GPO می‌توان تنظیمات صدها Computer و User را بدون مراجعه حضوری به سیستم‌ها مدیریت کرد.

ساخت GPO برای کنترل کاربران و کامپیوترهای سازمان

• ساخت Group Policy Object
• Link کردن GPO به Site، Domain یا OU
• تفاوت User Configuration و Computer Configuration
• Password Policy و Account Lockout
• کنترل Windows Firewall
• مدیریت Desktop و Control Panel
• Map کردن Network Drive
• Deploy کردن Printer
• اجرای Logon و Startup Script
• مدیریت Windows Update Policy
• تنظیمات امنیتی کاربران و سیستم‌ها
• استفاده از Security Filtering
• آشنایی با WMI Filtering

سناریوی اعمال Policy روی واحد حسابداری

فرض کنید لازم است کاربران حسابداری نتوانند بخش مشخصی از تنظیمات Windows را تغییر دهند و Drive مخصوص فایل‌های حسابداری نیز پس از Logon به‌طور خودکار نمایش داده شود. برای این کار OU حسابداری مشخص شده، GPO روی همان OU Link می‌شود و تنظیمات فقط روی کاربران موردنظر اعمال خواهد شد.

عیب‌یابی Group Policy وقتی GPO اعمال نمی‌شود

در بازار کار، فقط ساخت Policy کافی نیست. Administrator باید بتواند دلیل اجرا نشدن GPO را نیز پیدا کند.

• بررسی OU محل User یا Computer
• کنترل Link و وضعیت Enabled بودن GPO
• بررسی Security Filtering
• کنترل WMI Filter
• استفاده از gpupdate
• تحلیل خروجی gpresult
• استفاده از Group Policy Results
• بررسی DNS و ارتباط با Domain Controller
• کنترل Event Viewer
• بررسی Replication بین Domain Controllerها

آموزش DNS Server در Windows Server و Active Directory

DNS Server از مهم‌ترین سرویس‌های زیرساخت شبکه مایکروسافت است. Active Directory برای پیدا کردن Domain Controllerها و سرویس‌های مختلف از DNS استفاده می‌کند؛ بنابراین عیب‌یابی DNS یکی از مهارت‌های ضروری هر ادمین Windows Server است.

ساخت Zone و Recordهای DNS در ویندوز سرور

تمرین واقعی عیب‌یابی DNS روی Client عضو Domain

1. بررسی IP Address سیستم
2. کنترل DNS Server تنظیم‌شده روی Client
3. بررسی ارتباط با Domain Controller
4. استفاده از nslookup
5. بررسی Forward Lookup Zone
6. کنترل SRV Recordهای Domain
7. بررسی Forwarder و Conditional Forwarder
8. پاک کردن DNS Cache در صورت نیاز
9. تحلیل Event Log سرویس DNS

آموزش DHCP Server برای مدیریت خودکار IP کاربران

در شبکه‌ای با تعداد زیاد Client، تنظیم دستی IP برای هر سیستم هم زمان‌بر است و هم احتمال خطای انسانی را افزایش می‌دهد. DHCP Server می‌تواند IP Address، Default Gateway، DNS Server و سایر Optionهای شبکه را به‌صورت خودکار در اختیار کاربران قرار دهد.

ساخت DHCP Scope برای شبکه سازمانی

• نصب DHCP Server Role
• Authorize کردن DHCP در Active Directory
• ساخت Scope
• تعیین Start IP و End IP
• تعریف Exclusion Range
• تنظیم Lease Duration
• تعریف Default Gateway
• تنظیم DNS Server
• ایجاد Reservation
• بررسی DHCP Leaseها
• آشنایی با DHCP Relay
• آشنایی با DHCP Failover

عیب‌یابی کامپیوتری که از DHCP آدرس IP نمی‌گیرد

1. بررسی وضعیت کارت شبکه و کابل
2. کنترل Switch Port
3. مشاهده تنظیمات با ipconfig
4. بررسی دریافت APIPA در محدوده 169.254.x.x
5. اجرای Release و Renew
6. بررسی Available Addressهای Scope
7. کنترل DHCP Service
8. بررسی VLAN و DHCP Relay
9. تحلیل Event Log در صورت ادامه مشکل

آموزش File Server و مدیریت Permission در شبکه Domain

یکی از کاربردهای مهم Windows Server، راه‌اندازی File Server برای ذخیره و اشتراک متمرکز فایل‌های شرکت است. در این بخش تفاوت NTFS Permission و Share Permission، ساخت Shared Folder و نحوه طراحی دسترسی گروه‌ها بررسی خواهد شد.

تنظیم NTFS Permission برای پوشه‌های سازمان

سناریوی File Server برای واحد حسابداری

فرض کنید Folder حسابداری باید فقط توسط اعضای Accounting Group قابل مشاهده باشد. Administrator ابتدا Security Group مناسب می‌سازد، کاربران حسابداری را عضو آن می‌کند و Permission پوشه را به Group اختصاص می‌دهد.

آموزش FSRM و مدیریت فضای File Server

File Server Resource Manager یا FSRM برای کنترل فضای ذخیره‌سازی و سیاست‌گذاری روی فایل‌های کاربران کاربرد دارد.

تنظیم Quota و File Screening روی Windows Server

• ساخت Quota
• Hard Quota و Soft Quota
• ایجاد Quota Template
• File Screening
• محدود کردن فایل‌های غیرمجاز
• Storage Report
• مدیریت فضای کاربران و واحدهای سازمان

آموزش DFS Namespace و Replication برای File Serverهای متعدد

در سازمان‌هایی که چند شعبه، Site یا File Server دارند، Distributed File System می‌تواند ساختار دسترسی کاربران به Shared Folderها را ساده‌تر کند.

راه‌اندازی DFS Namespace و DFS Replication

• ساخت Namespace
• اضافه کردن Folder Target
• راه‌اندازی DFS Replication
• Replication بین File Serverها
• بررسی Backlog
• تحلیل Replication Health
• بررسی Conflictها

آموزش Hyper-V و مجازی‌سازی Windows Server

مجازی‌سازی یکی از مهارت‌های مهم Windows Server Administrator است. با Hyper-V می‌توان چندین Virtual Machine را روی یک Host اجرا کرد و محیط مناسبی برای Serverهای سازمانی یا لابراتوار آموزشی ساخت.

برای آشنایی عمیق‌تر با مفاهیم Virtualization، صفحه آموزش مجازی سازی VMware نیز می‌تواند مکمل مناسبی برای مسیر مدیریت سرور باشد.

ساخت Virtual Machine و Virtual Switch در Hyper-V

• نصب Hyper-V Role
• ساخت Virtual Machine
• تنظیم Virtual CPU و Memory
• Dynamic Memory
• ساخت VHD و VHDX
• تفاوت Generation 1 و Generation 2
• ساخت Virtual Switch
• External، Internal و Private Switch
• Checkpoint
• Export و Import ماشین مجازی
• Hyper-V Replica
• مدیریت VM با PowerShell

ساخت Home Lab برای تمرین MCITP و Windows Server

یکی از بهترین روش‌های یادگیری این دوره، ساخت یک لابراتوار مجازی روی کامپیوتر شخصی است.

آموزش PowerShell برای مدیریت حرفه‌ای Windows Server

مدیریت Windows Server فقط از طریق محیط گرافیکی انجام نمی‌شود. PowerShell یکی از ابزارهای اصلی Administratorها برای Automation، Remote Management و اجرای تنظیمات تکراری است.

کار با PowerShell در سناریوهای واقعی شبکه

• آشنایی با Cmdletها
• کار با Get-Help و Get-Command
• استفاده از Pipeline
• مدیریت Service و Process
• بررسی تنظیمات Network
• ساخت User و Group در Active Directory
• Bulk User Creation
• PowerShell Remoting
• اجرای فرمان روی چند Server
• کار با Objectها و Propertyها
• ساخت Scriptهای ساده مدیریتی

آموزش Windows Admin Center برای مدیریت مرکزی سرورها

Windows Admin Center ابزار مدیریتی Microsoft برای کنترل Windows Server، Hyper-V، Storage، Firewall، Eventها و بخش‌های مختلف زیرساخت است و می‌تواند در محیط‌های On-Premises و Hybrid استفاده شود.

مدیریت Windows Server با Windows Admin Center

• اضافه کردن Server
• بررسی CPU و Memory
• مدیریت Disk و Volume
• مشاهده Eventها
• مدیریت Certificate
• مدیریت Firewall
• کنترل Serviceها
• مدیریت Hyper-V
• اجرای PowerShell
• مدیریت Updateها

آموزش Remote Management برای مدیریت سرورها از راه دور

در شبکه سازمانی Administrator معمولاً برای هر تنظیم پشت Server فیزیکی نمی‌نشیند. بسیاری از کارها به‌صورت Remote انجام می‌شوند؛ بنابراین مدیریت امن دسترسی راه دور اهمیت زیادی دارد.

Remote Desktop، PowerShell Remoting و مدیریت از راه دور

• Remote Desktop Protocol
• PowerShell Remoting
• WinRM
• Windows Admin Center
• Remote Server Manager
• مدیریت Firewall Ruleهای Remote
• کنترل Credentialها
• محدودسازی Administratorها

آموزش VPN و Remote Access برای کاربران سازمان

کاربران دورکار ممکن است برای دسترسی به File Server، Application Server و سایر منابع داخلی نیاز به ارتباط امن داشته باشند. در این بخش مفهوم VPN و Remote Access بررسی می‌شود.

راه‌اندازی و عیب‌یابی VPN سازمانی

• مفهوم VPN Tunnel
• Authentication کاربران
• Routing and Remote Access
• تخصیص IP به VPN Client
• تنظیم DNS
• Firewall Ruleها
• تست دسترسی به منابع داخلی
• عیب‌یابی Route و Name Resolution

آموزش امنیت Windows Server و Hardening شبکه مایکروسافت

یکی از وظایف مهم ادمین شبکه، کاهش Attack Surface و محافظت از Server، Domain Controller و Credentialهای مدیریتی است.

Hardening ویندوز سرور برای کاهش ریسک امنیتی

• تنظیم Windows Firewall
• Password Policy
• Account Lockout Policy
• استفاده از Least Privilege
• محدودسازی اعضای گروه Administrators
• غیرفعال کردن سرویس‌های غیرضروری
• نصب Security Updateها
• بررسی Security Event Log
• Microsoft Defender
• BitLocker
• مدیریت Remote Access
• Security Baseline

ایمن‌سازی Domain Controller در شبکه سازمان

• استفاده نکردن از Domain Admin برای کارهای روزمره
• محدود کردن Logon روی Domain Controller
• کنترل گروه‌های Administrative
• مانیتور کردن Security Eventها
• Backup منظم System State
• مدیریت Service Accountها
• نصب سریع Updateهای امنیتی مهم

آموزش Windows LAPS برای مدیریت Password ادمین محلی

استفاده از یک Password مشترک برای Local Administrator روی تمام سیستم‌های شبکه ریسک بزرگی ایجاد می‌کند. Windows LAPS برای مدیریت و تغییر دوره‌ای رمز حساب Local Administrator طراحی شده است.

پیاده‌سازی Windows LAPS در محیط Domain

• شناخت خطر Password مشترک
• پیکربندی Policyهای LAPS
• نگهداری امن Password
• کنترل دسترسی مدیران به رمزها
• Rotation دوره‌ای Password
• بررسی Permissionهای بازیابی Password

آموزش Event Viewer و تحلیل Log برای عیب‌یابی سرور

Event Viewer یکی از مهم‌ترین ابزارهای تشخیص خطا در Windows است. مشکلات Service، Authentication، DNS، Group Policy، Active Directory و بسیاری از سرویس‌های دیگر در Event Log ثبت می‌شوند.

تحلیل Event Log برای پیدا کردن علت اصلی خطا

• Application Log
• System Log
• Security Log
• Directory Service Log
• DNS Server Log
• Group Policy Operational Log
• فیلتر کردن Eventها
• بررسی Event ID
• تحلیل Warning و Error
• مقایسه زمان خطا با تغییرات انجام‌شده در شبکه

آموزش Performance Monitor برای بررسی کندی Windows Server

کند بودن Server همیشه به معنای کمبود RAM نیست. ممکن است مشکل از CPU، Disk Latency، Network، Storage، Process خاص یا Service معیوب باشد.

مانیتورینگ CPU، RAM، Disk و Network

• Task Manager
• Resource Monitor
• Performance Monitor
• Performance Counterها
• Data Collector Set
• CPU Utilization
• Available Memory
• Disk Queue و Disk Latency
• Network Throughput
• تحلیل Bottleneckهای Server

آموزش Backup و Restore در Windows Server

Backup زمانی ارزشمند است که بازیابی اطلاعات از آن امکان‌پذیر باشد. در این بخش روش‌های مختلف پشتیبان‌گیری از فایل‌ها، Volumeها و سرویس‌های مهم Windows Server بررسی می‌شوند.

طراحی Backup برای سرویس‌های حیاتی شبکه

• Windows Server Backup
• File Backup
• Volume Backup
• System State Backup
• Backup از Domain Controller
• Recovery فایل‌ها
• Retention Policy
• Backup Schedule
• تست دوره‌ای Restore

آموزش Disaster Recovery برای بازیابی سرویس‌های شبکه

در صورت خرابی Domain Controller، File Server، Storage یا Hyper-V Host، مدیر شبکه باید بداند کدام سرویس باید با چه اولویتی بازیابی شود.

طراحی برنامه بازیابی برای خرابی‌های مهم

• شناخت RPO
• شناخت RTO
• System State Recovery
• Active Directory Recycle Bin
• بازیابی Object حذف‌شده
• Directory Services Restore Mode
• Hyper-V Replica
• مستندسازی Recovery Procedure
• تست سناریوی Disaster Recovery

آموزش IIS و راه‌اندازی Web Server روی Windows Server

Internet Information Services یا IIS وب‌سرور Microsoft است که برای میزبانی Website و Web Application در زیرساخت Windows استفاده می‌شود.

راه‌اندازی Website و HTTPS روی IIS

• نصب IIS Role
• ساخت Website
• تنظیم Binding
• Hostname Binding
• مدیریت Port
• SSL Certificate
• راه‌اندازی HTTPS
• Application Pool
• بررسی IIS Logها

آموزش Storage در Windows Server و مدیریت دیسک‌ها

مدیریت Storage یکی از بخش‌های مهم کار Administrator است. در این قسمت از مفاهیم پایه Disk و Partition تا File Systemها و قابلیت‌های پیشرفته‌تر Windows Server بررسی می‌شوند.

مدیریت Disk، Volume، NTFS و ReFS

• Initialize کردن Disk
• GPT و MBR
• ساخت و مدیریت Volume
• Extend و Shrink
• NTFS
• ReFS
• Storage Spaces
• Data Deduplication
• iSCSI
• BitLocker

آموزش Active Directory Replication و AD Sites

در سازمان‌هایی که دو یا چند Domain Controller دارند، اطلاعات Active Directory باید بین DCها Replicate شود. طراحی نادرست Site یا Replication می‌تواند باعث تأخیر در اعمال تغییرات و ایجاد خطاهای مختلف شود.

مدیریت Sites and Services و Replication

• طراحی Multi-DC Environment
• Active Directory Sites
• تعریف Subnet
• Site Link
• Replication Topology
• بررسی Replication Health
• عیب‌یابی Replication Error
• تحلیل وضعیت با ابزارهای مدیریتی و PowerShell

آموزش FSMO Roles در Active Directory

Active Directory دارای پنج نقش عملیاتی ویژه با نام FSMO Roles است که مسئولیت‌های مشخصی را در سطح Forest و Domain انجام می‌دهند.

شناخت و مدیریت پنج FSMO Role

Transfer و Seize کردن FSMO Roleها

در شرایط عادی FSMO Roleها به‌صورت کنترل‌شده Transfer می‌شوند. Seize زمانی مطرح می‌شود که Domain Controller قبلی قابل بازگشت نباشد و تصمیم‌گیری درباره آن نیازمند شناخت دقیق ساختار Active Directory است.

آموزش Trust برای ارتباط میان Domain و Forestهای مختلف

در برخی شرکت‌ها چند Domain یا Forest مستقل وجود دارد و لازم است کاربران یک محیط به Resourceهای محیط دیگر دسترسی داشته باشند. در چنین شرایطی Trust Relationship کاربرد دارد.

پیاده‌سازی Trust در شبکه مایکروسافت

• Domain Trust
• One-Way Trust
• Two-Way Trust
• Forest Trust
• Authentication Scope
• DNS Requirementها
• اعتبارسنجی Trust Relationship

آموزش Patch Management و مدیریت Updateهای Windows Server

در شبکه سازمانی نصب Update بدون برنامه می‌تواند باعث Downtime شود و به‌روزرسانی نکردن سیستم‌ها نیز ریسک امنیتی ایجاد می‌کند. به همین دلیل Patch Management باید همراه با تست، زمان‌بندی و کنترل وضعیت Clientها انجام شود.

مدیریت متمرکز Update در شبکه ویندوز

• مفاهیم Patch Management
• WSUS در سناریوهای On-Premises
• گروه‌بندی Computerها
• Approval Updateها
• برنامه‌ریزی Restart
• بررسی Updateهای Failed
• آشنایی با Azure Update Manager در محیط Hybrid

آموزش Hybrid Windows Server و Azure Arc

مدیریت Windows Server در زیرساخت‌های جدید لزوماً محدود به دیتاسنتر داخلی نیست. بسیاری از سازمان‌ها ترکیبی از On-Premises، Cloud و Hybrid Infrastructure دارند.

مدیریت Serverهای داخلی با ابزارهای Hybrid مایکروسافت

• مفهوم Hybrid Infrastructure
• آشنایی با Microsoft Azure
• Azure Arc-enabled Servers
• Windows Admin Center
• Azure Monitor
• Azure Update Manager
• Microsoft Defender for Cloud
• مدیریت و مانیتور Serverهای On-Premises از سرویس‌های Cloud

آموزش عیب‌یابی Windows Server با سناریوهای واقعی

یکی از مهم‌ترین بخش‌های دوره، Troubleshooting است. در محیط کار همیشه همه سرویس‌ها سالم نیستند و توانایی تشخیص Root Cause از حفظ کردن مراحل نصب اهمیت بیشتری دارد.

روش استاندارد عیب‌یابی مشکلات Windows Server

1. مشکل و دامنه تأثیر آن را مشخص کنید.
2. بررسی کنید مشکل برای یک User است یا تمام شبکه.
3. تغییرات اخیر Server یا Network را بررسی کنید.
4. IP Address، Gateway و DNS را کنترل کنید.
5. Connectivity را از لایه پایین به بالا آزمایش کنید.
6. Serviceهای مرتبط را بررسی کنید.
7. Event Viewer و Logها را تحلیل کنید.
8. براساس Evidence فرضیه بسازید.
9. کم‌ریسک‌ترین راهکار را اجرا کنید.
10. عملکرد سرویس را دوباره آزمایش کنید.
11. علت و روش رفع مشکل را مستند کنید.

سناریوی کاربری که وارد Domain نمی‌شود

1. بررسی Network Connectivity
2. کنترل IP Address
3. کنترل DNS Server
4. تست دسترسی به Domain Controller
5. بررسی Name Resolution
6. کنترل اختلاف ساعت Client و DC
7. بررسی User Account
8. بررسی Computer Account
9. تحلیل Event Viewer
10. بررسی Secure Channel در صورت نیاز

سناریوی باز نشدن Shared Folder

1. بررسی ارتباط با File Server
2. کنترل DNS و Server Name
3. تست دسترسی با UNC Path
4. بررسی Share Permission
5. بررسی NTFS Permission
6. کنترل Group Membership
7. بررسی Inheritance
8. کنترل Effective Access
9. بررسی Firewall و SMB در صورت نیاز

در کنار مدیریت نرم‌افزاری شبکه، شناخت ساختار فیزیکی تجهیزات نیز برای کارشناسان فنی مفید است. در بخش تعمیر تجهیزات شبکه می‌توانید با موضوعات سخت‌افزاری مرتبط با تجهیزات شبکه نیز آشنا شوید.

ابزارهای مهم برای عیب‌یابی Windows Server و Active Directory

روش یادگیری MCITP و Windows Server با لابراتوار عملی

برای یادگیری Windows Server و Active Directory فقط مشاهده آموزش کافی نیست. هنرجو باید خودش Server نصب کند، Domain بسازد، Client را Join کند، GPO ایجاد کند، Permission بدهد و سپس عمداً بخشی از تنظیمات را خراب کند تا Troubleshooting را تمرین کند.

تمرین‌های پیشنهادی برای تسلط واقعی

• ساخت Domain از صفر
• اضافه کردن Domain Controller دوم
• Join کردن چند Client به Domain
• ساخت چند OU براساس واحدهای سازمان
• ایجاد حداقل ۲۰ User
• ساخت Security Group
• اجرای Group Policy
• راه‌اندازی DNS و DHCP
• ایجاد Reservation در DHCP
• ساخت Shared Folder
• تنظیم NTFS Permission
• راه‌اندازی FSRM
• راه‌اندازی DFS
• اجرای Backup و Restore
• خراب کردن DNS و رفع مشکل
• ایجاد خطای Group Policy و عیب‌یابی آن
• بررسی Replication میان Domain Controllerها
• اجرای چند فرمان مدیریتی با PowerShell

پروژه عملی Windows Server برای شبکه یک شرکت

در بخش پروژه، تمام سرویس‌هایی که در طول کلاس آموزش داده شده‌اند در قالب یک شبکه سازمانی کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

مراحل اجرای پروژه شبکه مایکروسافت از صفر

1. طراحی Network Diagram
2. طراحی IP Plan
3. نصب Windows Server
4. تنظیم Static IP و DNS
5. ساخت Active Directory Domain
6. طراحی OU Structure
7. ساخت User و Group
8. Join کردن Clientها به Domain
9. پیکربندی DNS
10. راه‌اندازی DHCP
11. طراحی Group Policy
12. راه‌اندازی File Server
13. اعمال NTFS و Share Permission
14. تنظیم Backup
15. راه‌اندازی Remote Management
16. اعمال تنظیمات Firewall و Security
17. ساخت Hyper-V Lab
18. مانیتورینگ Server
19. ایجاد چند خطای عمدی
20. عیب‌یابی سرویس‌ها
21. تهیه مستند نهایی شبکه

مدرک MCITP و مسیر جدید گواهینامه Windows Server مایکروسافت

اگر هدف شما از جست‌وجوی مدرک MCITP دریافت Certification رسمی Microsoft است، باید توجه داشته باشید که MCITP مدت‌هاست بازنشسته شده است و امروزه مسیر گواهینامه‌های Microsoft براساس فناوری‌ها و Job Roleهای جدید طراحی می‌شود.

در سال ۲۰۲۶، Microsoft مسیر Windows Server را نیز به‌روز کرده است. آزمون‌های AZ-800 و AZ-801 طبق برنامه Microsoft در تاریخ ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ بازنشسته می‌شوند و آزمون AZ-802: Administering Windows Server مسیر جدیدتر سنجش مهارت‌های Windows Server را پوشش می‌دهد.

موضوعات مهم این مسیر شامل Active Directory Domain Services، Windows Server در محیط On-Premises و Hybrid، Hyper-V، Networking، Storage، Security، High Availability، Disaster Recovery، Monitoring و Troubleshooting است.

بازار کار MCITP و Windows Server Administrator

عبارت بازار کار MCITP هنوز جست‌وجو می‌شود، اما شرکت‌ها معمولاً نیرو را با عنوان MCITP استخدام نمی‌کنند. آنچه برای کارفرما اهمیت دارد توانایی مدیریت و عیب‌یابی واقعی زیرساخت Microsoft است.

عنوان‌های شغلی مرتبط با Windows Server

• Windows Server Administrator
• System Administrator
• کارشناس شبکه مایکروسافت
• Active Directory Administrator
• IT Support Specialist
• Help Desk Technician
• کارشناس زیرساخت
• System Support Specialist
• Junior System Administrator
• کارشناس پشتیبانی سرور و شبکه

مهارت‌هایی که در استخدام Administrator بررسی می‌شوند

کارفرما ممکن است از شما بخواهد یک User را در Active Directory مدیریت کنید، مشکل DNS را پیدا کنید، GPO اعمال‌نشده را Troubleshoot کنید، Permission یک Shared Folder را اصلاح کنید، Logهای Server را بررسی کنید یا یک Script ساده PowerShell اجرا کنید.

مهارت‌های مورد انتظار پس از پایان دوره Windows Server

پس از پایان یک دوره Windows Server پروژه‌محور، هنرجو باید بتواند بخش قابل توجهی از وظایف روزانه یک Administrator را بدون وابستگی کامل به مدرس انجام دهد.

توانایی‌های کاربردی موردنیاز برای ورود به بازار شبکه مایکروسافت

• نصب و پیکربندی Windows Server
• تنظیم Static IP، Gateway و DNS
• ساخت Domain Controller
• راه‌اندازی Active Directory
• ساخت User، Group و OU
• Join کردن Client به Domain
• ساخت و عیب‌یابی Group Policy
• راه‌اندازی DNS Server
• راه‌اندازی DHCP Server
• مدیریت File Server
• تنظیم NTFS و Share Permission
• کار با FSRM و DFS
• مدیریت Hyper-V
• کار با Windows Admin Center
• استفاده از PowerShell
• Remote Management
• Hardening Windows Server
• تحلیل Event Viewer
• مانیتورینگ Performance
• Backup و Restore
• مدیریت FSMO Roleها
• بررسی AD Replication
• عیب‌یابی DNS، Domain Logon و Group Policy
• آشنایی با Azure Arc و Hybrid Management

چک‌لیست سنجش آمادگی برای کار Windows Server Administrator

• می‌توانم Windows Server را از ابتدا نصب و تنظیم کنم.
• می‌توانم Active Directory Domain بسازم.
• می‌توانم OU Structure استاندارد طراحی کنم.
• می‌توانم User و Groupها را مدیریت کنم.
• می‌توانم Client را Join Domain کنم.
• می‌توانم Group Policy بسازم و عیب‌یابی کنم.
• می‌توانم DNS Server را مدیریت کنم.
• می‌توانم DHCP Scope و Reservation بسازم.
• می‌توانم File Server و Permissionها را مدیریت کنم.
• می‌توانم Hyper-V Virtual Machine بسازم.
• می‌توانم Event Logها را تحلیل کنم.
• می‌توانم Performance Server را بررسی کنم.
• می‌توانم با PowerShell فرمان‌های مدیریتی اجرا کنم.
• می‌توانم Backup تهیه کرده و Restore را آزمایش کنم.
• می‌توانم مشکلات Domain Logon را مرحله‌به‌مرحله بررسی کنم.
• می‌توانم تنظیمات امنیتی پایه Windows Server را اجرا کنم.

مسیر ادامه یادگیری بعد از آموزش Windows Server

پس از تسلط مناسب بر Windows Server، Active Directory و سرویس‌های پایه شبکه می‌توانید براساس علاقه و هدف شغلی، مسیر تخصصی خود را ادامه دهید.

تخصص‌های مناسب بعد از دوره شبکه مایکروسافت

• Microsoft Azure: برای مدیریت Cloud و زیرساخت Hybrid
• Microsoft Entra ID: برای Identity و Access Management در Cloud
• PowerShell: برای Automation و مدیریت حرفه‌ای
• Microsoft 365: برای مدیریت سرویس‌های سازمانی Microsoft
• Cyber Security: برای امنیت Identity، Server و Network
• Virtualization: برای Hyper-V، VMware و زیرساخت مجازی
• Network Administration: برای ترکیب دانش Microsoft با Cisco و Routing
• Azure Administrator: برای مدیریت منابع و سرویس‌های Azure