دوره آموزش بافتنی از صفر تا حرفهای با دو میل و میل گرد
دوره آموزش بافتنی با دو میل و میل گرد برای افرادی طراحی شده است که میخواهند میلبافی را اصولی و پروژهمحور یاد بگیرند؛ از شناخت نخ و شماره میل، سرانداختن و اجرای دانههای زیر و رو تا نقشهخوانی بافتنی، محاسبه Gauge، سایزبندی، بافت لباس، شال، کلاه، جوراب، دستکش و سیسمونی.

در بخش مقدماتی، هنرجو کنترل نخ و میل، رکن، کشباف، جودانه، شمارش دانه و رج و روش صحیح شروع و پایان بافت را تمرین میکند. در سطح بالاتر، مباحثی مانند افزایش و کاهش دانه، ژته، Cable Knitting، Lace، بافت چندرنگ، Fair Isle، Intarsia، میل گرد، Magic Loop، Raglan و Finishing بهصورت کاربردی وارد پروژهها میشوند.
در پروژههای لباس، آموزش فقط بر اساس «تعداد دانه آماده» نیست؛ هنرجو یاد میگیرد از روی اندازه واقعی بدن و نمونه بافت، تعداد دانه را محاسبه کند، Ease مناسب را در نظر بگیرد، یقه و حلقه آستین را فرم دهد و قطعات را با اتصال تمیز به یک محصول قابل استفاده تبدیل کند.
اگر به دنبال آموزش بافتنی از صفر، آموزش بافتنی با دو میل، کلاس میلبافی، آموزش بافت لباس، آموزش شال و کلاه یا یادگیری نقشهخوانی هستید، این مسیر از پایه شروع میشود و به اجرای پروژههای کامل میرسد. برای مشاهده سایر رشتههای همگروه میتوانید بخش آموزش طراحی و هنر را نیز ببینید.
تمرینها بهگونهای چیده میشوند که هنرجو ابتدا روی حرکت دست و کنترل کشش نخ مسلط شود، سپس هر تکنیک را روی Swatch کوچک تمرین کند و در مرحله بعد آن را داخل یک پروژه واقعی به کار بگیرد. این روش احتمال خطا در پروژههای بزرگ را کاهش میدهد و یادگیری را از حفظ حرکتها به توانایی ساخت محصول کامل تبدیل میکند.
در دوره آموزش بافتنی چه مهارتهایی یاد میگیرید؟
| مهارت | کاربرد عملی |
|---|---|
| شناخت نخ و میل | انتخاب ابزار متناسب با پروژه |
| سرانداختن | شروع تمیز و متناسب با کشسانی لبه |
| زیر و رو | پایه ساخت بسیاری از الگوهای دومیل |
| افزایش و کاهش | فرمدهی یقه، آستین، کمر و بدنه |
| Gauge | محاسبه تعداد دانه و اندازه واقعی لباس |
| نقشهخوانی | اجرای الگوهای نوشتاری و Chart |
| میل گرد | بافت گرد و پروژههای کمدرز یا بدون درز |
| پیچ و Lace | بافتهای برجسته، توری و تزئینی |
| بافت چندرنگ | ژاکارد، Fair Isle و طرحهای رنگی |
| Finishing | اتصال، Blocking و پرداخت نهایی |
آموزش شناخت انواع میل بافتنی و کاربرد هرکدام

میل صاف یا Straight Needle
برای بافت رفتوبرگشتی قطعاتی مانند شال، قسمتهای جلو و پشت لباس و بسیاری از تمرینهای مقدماتی مناسب است.
میل گرد یا Circular Needle
دو نوک میل توسط کابل به یکدیگر متصل شدهاند. میل گرد هم برای بافت رفتوبرگشتی و هم برای بافت دورانی کاربرد دارد و در پروژههای بزرگ میتواند وزن بافت را بهتر روی کابل توزیع کند.
میل پنجتایی یا Double Pointed Needles
برای بافت قطعات کوچک و گرد مانند جوراب، دستکش، آستین و قسمت بالای کلاه استفاده میشود.
میل کابلبافی
برای نگه داشتن موقت تعدادی دانه هنگام اجرای پیچهای بافتنی کاربرد دارد.
شماره میل بافتنی چگونه انتخاب میشود؟
شماره میل باید با ضخامت نخ، Gauge موردنظر و نوع بافت هماهنگ باشد. معمولاً روی لیبل نخ، محدوده پیشنهادی شماره میل نوشته میشود؛ اما این عدد فقط نقطه شروع است و نمونه بافت واقعی تعیین میکند کدام شماره میل برای دست شما مناسبتر است.
آموزش شناخت انواع نخ و کاموا برای بافتنی

جنس، ضخامت، تاب، وزن، کشسانی و رفتار نخ بعد از شستشو روی ظاهر و اندازه محصول نهایی تأثیر مستقیم دارند.
نخ پشمی
گرم و مناسب بسیاری از پوشاک زمستانی است. نوع و کیفیت پشم میتواند از نظر لطافت، پرزدهی و حساسیت پوستی متفاوت باشد.
نخ اکریلیک
در دسترس، متنوع و معمولاً دارای نگهداری سادهتر است و در پروژههای آموزشی و بسیاری از پوشاک کاربرد دارد.
نخ پنبهای
تنفسپذیرتر است و کشسانی متفاوتی نسبت به پشم دارد. برای بسیاری از پوشاک سبکتر و پروژههای فصل گرم گزینه مناسبی است.
نخهای ترکیبی
ترکیب چند الیاف میتواند ویژگیهایی مانند گرما، دوام، نرمی، کشسانی، افت پارچه یا قابلیت شستشو را تغییر دهد.
آموزش خواندن لیبل نخ بافتنی
قبل از شروع پروژه باید اطلاعات روی Label نخ بررسی شود.
- ترکیب الیاف
- وزن کلاف
- طول یا متراژ نخ
- شماره میل پیشنهادی
- Gauge پیشنهادی
- علائم شستشو و نگهداری
- شماره رنگ یا Dye Lot در صورت درج
چرا Dye Lot در بافت لباس مهم است؟
در بعضی نخها، کلافهایی با نام رنگ یکسان اما سری رنگرزی متفاوت ممکن است اختلاف رنگ جزئی داشته باشند. برای پلیور، ژاکت، پتو و سایر پروژههای بزرگ بهتر است مقدار موردنیاز تا حد امکان از یک سری رنگ تهیه شود.
آموزش انتخاب Yarn Weight و جایگزینی نخ برای الگو
در Patternهای خارجی ممکن است با دستهبندیهایی مانند Fingering، Sport، DK، Worsted یا Bulky روبهرو شوید. این عنوانها بین برندها و استانداردها همیشه کاملاً یکسان نیستند؛ بنابراین برای جایگزینی نخ بهتر است فقط به نام دسته یا وزن کلاف تکیه نکنید.
برای جایگزینی نخ چه مواردی مقایسه میشوند؟
- متراژ نخ در وزن مشخص
- ضخامت واقعی نخ
- ترکیب الیاف
- Gauge الگو
- Drape یا افت پارچه
- کشسانی و برگشتپذیری
- روش شستشو و نگهداری
آموزش نحوه صحیح گرفتن نخ و میل
هدف، ایجاد کنترل بدون فشار اضافی است. سفت گرفتن نخ و میل میتواند باعث خستگی دست و ایجاد بافت بیش از حد فشرده شود.
در شروع چه چیزهایی تمرین میشوند؟
- قرارگیری میل در دست
- هدایت نخ
- کنترل Tension
- حرکت یکنواخت دست
- جلوگیری از کشیدن بیش از حد نخ
آموزش سرانداختن دانه برای شروع بافت
Cast On یا سرانداختن، اولین مرحله ساخت دانههای روی میل است. روش سرانداختن باید بر اساس میزان کشسانی و ظاهر لبه انتخاب شود.
روشهای مختلف سرانداختن
- روش پایه مناسب تمرین
- Long Tail Cast On
- روشهای کشسان برای لبه کشباف
- روشهای تزئینی برای پروژههای خاص
سرانداختن خیلی سفت چه مشکلی ایجاد میکند؟
لبه کار جمع میشود و در مواردی مانند کلاه، جوراب یا سرآستین میتواند پوشیدن محصول را دشوار کند.
سرانداختن خیلی شل چه مشکلی ایجاد میکند؟
لبه ممکن است نامنظم و بیش از حد آزاد شود.
آموزش بافت دانه زیر یا Knit Stitch
بافت زیر یکی از دو حرکت اصلی میلبافی است. هنرجو ابتدا ورود میل، عبور نخ و خارج کردن دانه جدید را با سرعت پایین تمرین میکند.
اشتباهات رایج دانه زیر
- انداختن دانه از روی میل
- کشیدن بیش از حد نخ
- پیچاندن ناخواسته دانه
- اضافه کردن اتفاقی دانه در لبه
آموزش بافت دانه رو یا Purl Stitch
بافت رو در کنار بافت زیر امکان ساخت تعداد بسیار زیادی الگوی مختلف را فراهم میکند.
چرا یادگیری زیر و رو مهم است؟
الگوهایی مانند Stockinette، کشباف، جودانه، شطرنجی و بسیاری از طرحهای برجسته از ترکیب همین دو حرکت ساخته میشوند.
آموزش بافت ساده یا Stockinette
در بافت رفتوبرگشتی، معمولاً یک رج زیر و یک رج رو باعث ایجاد سطح Stockinette میشود.
چرا لبه Stockinette جمع میشود؟
این ساختار بهطور طبیعی تمایل به لوله شدن دارد. استفاده از حاشیههایی مانند رکن یا کشباف میتواند به کنترل لبه کمک کند.
آموزش بافت رکن یا Garter Stitch
در بافت رفتوبرگشتی، بافت تمام رجها به شکل زیر یکی از روشهای رایج ایجاد بافت رکن است.
کاربرد بافت رکن
- شال
- حاشیه
- پتو
- پروژههای مبتدی
- کاهش Curl لبه در برخی ترکیبها
آموزش کشباف یکدرمیان و دودرمیان
کشباف با ترکیب ستونهای زیر و رو ایجاد میشود و خاصیت ارتجاعی مناسبی برای قسمتهای مختلف لباس دارد.
کاربرد کشباف در لباس
- مچ آستین
- لبه کلاه
- یقه
- کمر
- ساق جوراب
آموزش بافت جودانه یا Seed Stitch
در جودانه، جای دانههای زیر و رو طبق الگوی مشخص تغییر میکند تا سطحی برجسته و متعادل ایجاد شود.
کاربرد جودانه
- شال
- ژاکت
- حاشیه لباس
- پتو
- پنلهای تزئینی
آموزش بافت جودانه تک و جودانه دوبل
با تغییر تعداد رجهایی که دانهها در یک موقعیت باقی میمانند، الگوهای متفاوتی از Seed Stitch یا Double Seed ایجاد میشوند.
آموزش بافت شطرنجی و گندمی
ترکیب گروههای دانه زیر و رو در تعداد مشخص رج میتواند طرحهای مربع، بافتهای برجسته و Patternهای تکرارشونده ایجاد کند.
آموزش شمارش دانه و رج در بافتنی
شمردن دانه و رج برای کنترل اندازه، تکرار الگو و اصلاح خطا ضروری است.
برای پروژههای بزرگ از چه ابزارهایی استفاده میشود؟
- Stitch Marker
- Row Counter
- یادداشت رج
- علامتگذاری تکرار Pattern
Gauge چیست و چرا قبل از بافت لباس اهمیت دارد؟

Gauge یا تراکم بافت نشان میدهد در یک عرض و ارتفاع مشخص چند دانه و چند رج وجود دارد.
برای لباس، Gauge معمولاً پس از بافت نمونه و در بسیاری از پروژهها بعد از شستشو یا Blocking اندازهگیری میشود؛ زیرا بعضی نخها پس از شستشو از نظر عرض، طول یا Drape تغییر میکنند.
نمونه محاسبه تعداد دانه
اگر در ۱۰ سانتیمتر ۲۰ دانه داشته باشید، در هر سانتیمتر تقریباً ۲ دانه وجود دارد. برای عرض ۵۰ سانتیمتر، قبل از در نظر گرفتن حاشیه، Ease و ساختار الگو، حدود ۱۰۰ دانه نقطه شروع محاسبه خواهد بود.
آموزش بافت Swatch یا نمونه بافت استاندارد
مراحل نمونهگیری
- انتخاب نخ و میل
- سرانداختن تعداد کافی دانه
- بافت نمونه بزرگتر از محدوده اندازهگیری
- شستشو یا Blocking مطابق پروژه در صورت نیاز
- خشک شدن کامل
- اندازهگیری قسمت مرکزی نمونه
آموزش Tension و کنترل کشش نخ
Tension یکنواخت باعث میشود دانهها اندازه نزدیک به یکدیگر داشته باشند و سطح بافت منظمتر شود.
نشانههای کشش بیش از حد
- حرکت سخت دانهها روی میل
- سطح خشک و فشرده
- خستگی دست
- Gauge فشردهتر از مقدار موردنظر
نشانههای کشش بیش از حد آزاد
- دانههای نامنظم
- سطح بیش از حد شل
- احتمال بزرگ شدن اندازه نهایی
ارگونومی دست و نشستن صحیح هنگام بافتنی
تمرین طولانی با وضعیت نامناسب مچ، شانه یا گردن میتواند باعث خستگی و درد شود. در کلاس، سرعت بافت بعد از کنترل حرکت اهمیت پیدا میکند؛ نه قبل از آن.
نکات کاربردی برای تمرین طولانیتر
- شانهها و گردن در حالت راحت قرار بگیرند.
- مچ دست تا حد امکان در وضعیت خنثی باشد.
- نخ و میل با فشار غیرضروری نگه داشته نشوند.
- در تمرینهای طولانی وقفههای کوتاه در نظر گرفته شود.
- در صورت درد مداوم، بیحسی یا ضعف دست، تمرین متوقف و علت بررسی شود.
آموزش افزایش دانه در بافتنی
افزایش دانه برای پهن کردن کار، شکل دادن آستین، Raglan، دامن و بسیاری از مدلها استفاده میشود.
روشهای افزایش دانه
- Yarn Over یا ژته
- Knit Front and Back
- Make One
- افزایش از دانه یا فاصله بین دانهها
آموزش ژته یا Yarn Over
ژته با عبور نخ روی میل ایجاد میشود و در رج بعد به شکل یک دانه جدید همراه با فضای باز دیده میشود.
کاربرد ژته
- افزایش تزئینی
- Lace
- گل و برگ
- حاشیه توری
- طرحهای مشبک
افزایش بدون سوراخ
در قسمتهایی که سوراخ تزئینی لازم نیست، از روشهایی مانند M1 یا افزایشهای مناسب دیگر استفاده میشود.
آموزش کاهش دانه در بافتنی
کاهش دانه برای باریک کردن بافت و فرم دادن قسمتهای مختلف لباس استفاده میشود.
روشهای رایج کاهش
- K2tog
- SSK یا کاهش متمایل به سمت مقابل
- کاهش چند دانه در لبه
- کاهش مرکزی در برخی الگوها
چرا جهت کاهش مهم است؟
برخی کاهشها به سمت راست و برخی به سمت چپ متمایل میشوند. در یقه، Raglan و Lace این جهت میتواند بخشی از طراحی ظاهری Pattern باشد.
آموزش فرمدهی با افزایش و کاهش دانه

با افزایش و کاهش هدفمند میتوان فرم سهبعدی قسمتهای مختلف لباس و اکسسوری را ایجاد کرد.
- حلقه آستین
- سرشانه
- یقه
- کمر
- فاق شلوار
- پاشنه جوراب
- پنجه
- بالای کلاه
آموزش بافت پیچ با دومیل

Cable Knitting با جابهجا کردن ترتیب تعدادی از دانهها ایجاد میشود و طرحی برجسته روی سطح کار میسازد.
پیچ راست و پیچ چپ
قرار گرفتن دانههای نگهداشتهشده در جلو یا پشت کار، جهت ظاهری پیچ را تغییر میدهد.
تمرینهای پیچبافی
- پیچ ساده
- پیچ دوطرفه
- پیچ ماری
- کابلهای چندستونه
- ترکیب پیچ با جودانه
- ترکیب پیچ با کشباف
آموزش بافت شال و کلاه مدل پیچ
شال و کلاه پروژههای مناسبی برای تثبیت مهارت Cable Knitting هستند.
مهارتهای پروژه
- انتخاب Repeat پیچ
- حاشیه مناسب
- کنترل عرض شال
- کشباف کلاه
- کاهش بالای کلاه
- دوخت یا بافت گرد
آموزش طرح لانهزنبوری و بافتهای برجسته
با جابهجایی دانهها، Slip Stitch یا ترکیب پیچهای کوچک میتوان ساختارهای برجسته مختلف ایجاد کرد. روش دقیق اجرا به Pattern انتخابی بستگی دارد.
آموزش Lace و بافت توری با دومیل
بافت توری معمولاً از ترکیب ژته و کاهش دانه ساخته میشود. ژته دانه اضافه میکند و کاهش، تعداد دانههای Pattern را متعادل نگه میدارد.
چرا شمارش دانه در Lace مهم است؟
یک ژته جاافتاده یا کاهش اضافه میتواند تعداد دانههای تمام Repeatهای بعدی را تغییر دهد.
آموزش Lifeline برای بافت توری
در الگوهای پیچیده میتوان نخ کمکی را از داخل دانههای یک رج صحیح عبور داد. اگر چند رج بعد خطایی رخ دهد، این خط کمکی میتواند بازگشت به نقطه سالم را سادهتر کند.
آموزش بافت چندرنگ و ژاکارد با میل
در بافت چندرنگ، مدیریت نخ پشت کار و کنترل Tension اهمیت زیادی دارد.
Stranded Colorwork
دو یا چند رنگ در یک رج استفاده میشوند و نخهای غیرفعال در پشت کار حرکت میکنند.
Fair Isle
یک سبک شناختهشده از Stranded Colorwork است و در کاربرد عمومی اغلب برای طرحهای چندرنگ تکرارشونده استفاده میشود.
Intarsia
برای ایجاد بلوکهای رنگی بزرگ استفاده میشود و برخلاف Stranded Colorwork، نخ معمولاً در تمام عرض پشت کار حمل نمیشود.
چگونه پشت کار ژاکارد جمع نشود؟
- Floatها بیش از حد سفت نشوند.
- دانهها روی میل به عرض طبیعی پخش شوند.
- Gauge مرتب کنترل شود.
- در Floatهای طولانی، روش مناسب مهار نخ استفاده شود.
آموزش ترکیب رنگ در بافتنی
در طرح چندرنگ بهتر است علاوه بر هماهنگی رنگها، میزان Contrast نیز بررسی شود تا Pattern در محصول نهایی قابل تشخیص باقی بماند.
آموزش نقشهخوانی بافتنی
الگوهای بافتنی ممکن است به شکل متن یا Chart ارائه شوند.
در نقشه بافتنی چه مواردی دیده میشوند؟
- نماد دانه زیر
- نماد دانه رو
- ژته
- کاهش
- پیچ
- Repeat
- رجهای سمت روی کار و پشت کار
علائم همه نقشهها کاملاً یکسان نیستند
Chart باید همراه با Legend همان الگو خوانده شود، زیرا برخی طراحان از علائم متفاوت استفاده میکنند.
آموزش اختصارات رایج الگوهای انگلیسی بافتنی
| اختصار | مفهوم |
|---|---|
| K | Knit یا زیر |
| P | Purl یا رو |
| YO | Yarn Over یا ژته |
| K2tog | بافت دو دانه با هم برای کاهش |
| SSK | کاهش متمایل به جهت مقابل K2tog در بسیاری از الگوها |
| CO | Cast On |
| BO | Bind Off |
آموزش بافت با میل گرد

میل گرد برای پروژههای بزرگ و کوچک کاربرد دارد و وزن لباس را روی کابل پخش میکند.
بافت در دور یا Knitting in the Round
در این روش انتهای رج بسته میشود و بافت به شکل استوانه ادامه پیدا میکند.
قبل از Join چه چیزی کنترل میشود؟
تمام دانههای سرانداخته باید در یک جهت قرار داشته باشند تا بافت از همان ابتدا پیچ نخورد.
آموزش Magic Loop با میل گرد
Magic Loop روشی برای بافت محیطهای کوچک با میل گرد دارای کابل نسبتاً بلند است و میتواند جایگزینی برای DPN در برخی پروژهها باشد.
کاربرد Magic Loop
- آستین
- جوراب
- قسمت کاهش تاج کلاه
- دستکش
آموزش بافت بدون درز
لباسهای گرد، Raglan از بالا یا برخی جورابها و کلاهها میتوانند با حداقل دوخت اجرا شوند.
مزیت بافت کمدرز
- کاهش دوخت نهایی
- ظاهر یکپارچهتر
- راحتی بیشتر در برخی لباسها
آموزش اندازهگیری بدن برای بافت لباس
قبل از طراحی پلیور، ژاکت، شلوار یا دامن باید اندازههای واقعی ثبت شوند.
اندازههای مهم در لباسبافی
- دور سینه
- دور کمر
- دور باسن
- عرض شانه
- قد لباس
- قد آستین
- دور بازو
- عمق حلقه آستین
Ease چیست و در سایزبندی لباس چه کاربردی دارد؟
Ease اختلاف میان اندازه بدن و اندازه نهایی لباس است.
Positive Ease
لباس بزرگتر از اندازه بدن طراحی میشود تا آزادی بیشتری ایجاد شود.
Negative Ease
در بعضی لباسهای کشسان، اندازه لباس از بدن کوچکتر در نظر گرفته میشود تا هنگام پوشیدن کشیده شود.
Zero Ease
اندازه لباس تقریباً برابر اندازه بدن در نظر گرفته میشود.
آموزش تبدیل اندازه بدن به تعداد دانه
پس از مشخص شدن Gauge میتوان اندازه سانتیمتری را به تعداد دانه تبدیل کرد.
فرمول ساده محاسبه
تعداد دانه در یک سانتیمتر × عرض موردنیاز = تعداد دانه تقریبی
سپس Pattern، حاشیه، Repeat طرح، نوع Seam و Ease نیز در محاسبه نهایی لحاظ میشوند.
هنرجویی که به ساخت پوشاک علاقه دارد، با مقایسه منطق سایزبندی با سایر شاخههای تولید پوشاک درک بهتری از فرم لباس پیدا میکند. فهرست سایر کلاسهای آموزشی کامتک برای بررسی مسیرهای مکمل در دسترس است.
آموزش طراحی پلیور و ژاکت با دومیل
ساختارهای رایج لباس بافتنی
- بافت قطعهای از پایین به بالا
- Top Down
- Raglan
- Set-In Sleeve
- Drop Shoulder
آموزش Raglan در بافت لباس
در Raglan، خطوط فرمدهی از ناحیه یقه به زیر بغل یا در جهت عکس امتداد پیدا میکنند.
Raglan از بالا
در پروژههای Top-Down، با افزایشهای منظم در اطراف خطوط Raglan، بدنه و آستینها شکل میگیرند.
آموزش حلقه آستین و سرشانه
در لباسهای قطعهای، کاهش دانههای حسابشده برای شکل دادن Armhole و Shoulder اهمیت زیادی دارد.
چرا دو طرف لباس باید ثبت شوند؟
تعداد و زمان کاهشها در سمت چپ و راست باید هماهنگ باشند تا فرم لباس متقارن باقی بماند.
آموزش انواع یقه با دومیل
یقه گرد
با کاهش مرحلهای یا برداشتن دانه از لبه گردن ایجاد میشود.
یقه هفت
کاهشهای متقارن در دو طرف مرکز جلو فرم V را میسازند.
یقه ایستاده و یقه اسکی
پس از ساخت خط گردن، ارتفاع بیشتری با کشباف یا Pattern مناسب اضافه میشود.
یقه قایقی و خشتی
فرم گردن بازتر یا زاویهدارتر طراحی میشود.
یقه آرشال
نوعی یقه پهن و برگشته است که در برخی ژاکتهای جلو باز استفاده میشود.
آموزش بافت آستین با دومیل
آستین میتواند از مچ به سمت بالا یا در مدلهای Top-Down از حلقه به سمت مچ بافته شود.
فرمدهی آستین
- کشباف مچ
- افزایش تدریجی
- کنترل دور بازو
- فرم Cap در Set-In Sleeve
آموزش اتصال آستین به لباس
در مدلهای قطعهای، دوخت باید به شکلی انجام شود که چین، پیچش یا کشیدگی غیرضروری ایجاد نشود.
آموزش Mattress Stitch برای اتصال بافتنی
Mattress Stitch یکی از روشهای پرکاربرد برای اتصال عمودی قطعات بافتنی است و در صورت اجرای صحیح میتواند در روی کار بسیار کمدید باشد.
آموزش دوخت افقی و اتصال سرشانه
نوع اتصال به ساختار دانهها و هدف پروژه بستگی دارد. برخی اتصالات با دوخت و برخی با تکنیکهای Bind Off یا Grafting اجرا میشوند.
آموزش Kitchener Stitch
Kitchener Stitch یا Grafting برای اتصال دو ردیف دانه زنده به شکلی شبیه ادامه خود بافت کاربرد دارد و در پنجه برخی جورابها بسیار شناختهشده است.
آموزش بافت شال با دومیل
شال یکی از بهترین پروژهها برای تمرین Tension، Pattern و کنترل لبه است.
مدلهای قابل اجرا
- شال ساده
- شال رکن
- شال جودانه
- شال پیچ
- شال توری
- شال دورنگ
- شال حصیری
آموزش بافت شال فانتزی با پیچ و ژته
در این پروژه هنرجو Repeatهای پیچ و Lace را در یک طرح واحد مدیریت میکند.
آموزش بافت کلاه با دومیل و میل گرد
اندازهگیری دور سر
Gauge، کشسانی Pattern و میزان Ease باید قبل از سرانداختن مشخص شوند.
مراحل بافت کلاه
- اندازهگیری دور سر
- ساخت نمونه بافت
- محاسبه تعداد دانه
- بافت لبه کشباف
- اجرای بدنه
- کاهش تاج
- اتصال یا Finishing
مدلهای کلاه
- Beanie
- Slouchy
- کلاه ساده کشباف
- کلاه پیچدار
- کلاه کودک
- کلاه گوشگیر
آموزش پومپوم و تزئین کلاه
پومپوم، منگوله یا تزئینات باید با اتصال محکم نصب شوند و برای محصولات کودک و نوزاد مسائل ایمنی نیز در نظر گرفته شوند.
آموزش بافت جوراب با دومیل، پنج میل و میل گرد
جوراب پروژهای کاربردی برای یادگیری فرمدهی سهبعدی، کاهش و افزایش است.
بخشهای اصلی جوراب
- Cuff
- Leg
- Heel
- Gusset در ساختارهای مربوط
- Foot
- Toe
آموزش ساخت پاشنه جوراب
پاشنه را میتوان با ساختارهای مختلف اجرا کرد و Pattern مورد استفاده روش دقیق کاهش، افزایش یا Short Row را تعیین میکند.
آموزش فرمدهی پنجه جوراب
کاهشهای متقارن برای باریک شدن پنجه انجام میشوند و در برخی مدلها انتهای کار با Grafting بسته میشود.
آموزش بافت دستکش با دومیل و میل گرد
دستکش بدون انگشت
پروژه مناسبتری برای شروع است و میتواند ساخت Thumb Gusset را تمرین دهد.
دستکش پنجانگشتی
در سطح بالاتر، دانههای هر انگشت جدا میشوند و هر بخش به شکل لوله کوچک بافته میشود.
آموزش Thumb Gusset در دستکش
افزایشهای منظم فضایی برای شست ایجاد میکنند تا دستکش بدون کشیدگی نامناسب روی دست قرار بگیرد.
آموزش بافت لباس و سیسمونی نوزاد
در پروژههای نوزادی انتخاب نخ، نرمی، قابلیت شستشو و ایمنی تزئینات اهمیت ویژهای دارد.
پروژههای سیسمونی
- ژاکت
- شلوار
- کلاه
- پاپوش
- جوراب
- پتو
- دستکش
آموزش انتخاب نخ مناسب برای لباس نوزاد
بهتر است نخ بر اساس لطافت، دستور شستشو، دوام، پرزدهی و واکنش پوست مصرفکننده انتخاب شود. عبارتهایی مانند «ضدحساسیت» نیز باید بر اساس مشخصات واقعی محصول نخ بررسی شوند و نباید صرفاً فرض شوند.
آموزش بافت پتو نوزادی
پتو پروژه مناسبی برای ترکیب Patternهای تکرارشونده مانند رکن، جودانه، پیچ یا طرحهای رنگی است.
آموزش بافت شلوار با دومیل
شلوار به اندازهگیری دقیق کمر، باسن، فاق و قد نیاز دارد.
مباحث پروژه شلوار
- محاسبه دانه کمر
- کشباف
- افزایش باسن
- فرم فاق
- پاچه
- زانو
- دمپا
آموزش بافت شلوار بدون درز با میل گرد
در ساختارهای مناسب میتوان پاچهها را گرد بافت و سپس در قسمت فاق به یکدیگر متصل کرد.
آموزش بافت دامن با دومیل
دامن ترک
با افزایش یا کاهشهای منظم، فرم قسمتهای مختلف دامن کنترل میشود.
دامن کلوش
با افزایش تدریجی عرض، بازشدگی بیشتری در پایین دامن ایجاد میشود.
دامن پلیسه بافتنی
از تغییر ساختار دانهها و برجستگیهای منظم برای ایجاد ظاهر پلیسه استفاده میشود.
آموزش بافت شنل زنانه
شنل میتواند از بالا به پایین، پایین به بالا یا به شکل قطعهای طراحی شود.
مدلهای شنل
- کوتاه
- بلند
- جلو باز
- دکمهدار
- یقهدار
- بدون یقه
آموزش بافت پانچو با دومیل و میل گرد
پانچو پروژه مناسبی برای تمرین افزایشهای متقارن، طرحهای برجسته و بافت گرد است.
آموزش بافت روسری و شال سهگوش
روسری یا Shawl میتواند از مرکز، لبه یا یک گوشه شروع شود.
مهارتهای پروژه
- ژته
- کاهش
- Lace
- حاشیه
- Blocking
آموزش روسری توری با دومیل
در این نوع پروژه، نظم ژتهها و کاهشها تعیینکننده شکل نهایی Pattern است.
آموزش بافت جیب در لباس بافتنی
جیب روکار
قطعه جداگانه بافته و روی لباس نصب میشود.
جیب یکپارچه
همزمان با بدنه یا با استفاده از دانههای نگهداشتهشده ساخته میشود.
جیب کج یا Slanted Pocket
نیازمند فرمدهی دقیق لبه و ساخت کیسه جیب است.
آموزش جای دکمه و نوار دکمه
جای دکمه باید متناسب با قطر دکمه و کشسانی بافت طراحی شود.
قبل از بافت جای دکمه
- تعداد دکمهها مشخص شود.
- فاصلهها محاسبه شوند.
- جای اولین و آخرین دکمه تعیین شود.
آموزش بافت طرحهای فانتزی و هندسی
با ترکیب زیر و رو، ژته، کاهش، Slip Stitch و Cable میتوان Patternهای متنوع ایجاد کرد.
طرحهای قابل تمرین
- لوزی
- شطرنجی
- حصیری
- گل و برگ
- پاپیونی
- طرحهای برجسته هندسی
آموزش طراحی Pattern شخصی برای بافتنی
پس از تسلط بر ساختار دانهها، هنرجو میتواند Repeat مخصوص خود را طراحی و روی نمونه کوچک آزمایش کند.
مراحل طراحی Pattern
- تعیین عرض Repeat
- تعیین ارتفاع Repeat
- مشخص کردن دانههای زیر و رو
- اضافه کردن Cable یا Lace
- رسم Chart
- بافت نمونه
- اصلاح Pattern
آموزش بافت طرح پروانه و طرحهای برجسته
طرحهای پروانهای یا مشابه آن ممکن است با ترکیبی از ژته، جمع کردن دانهها، Slip Stitch یا ساختارهای دیگر اجرا شوند و روش دقیق به Pattern بستگی دارد.
آموزش استفاده از مهره و تزئینات روی بافت
مهره، مروارید و سایر تزئینات باید با توجه به وزن پارچه بافتنی، کاربرد محصول و نحوه شستشو انتخاب شوند.
تزئین لباس کودک
تزئینات کوچک جداشدنی باید با احتیاط ویژه استفاده شوند و در محصولاتی برای سنین پایین، ایمنی آنها قبل از زیبایی ظاهری در نظر گرفته شود.
آموزش کور کردن دانهها یا Bind Off
Bind Off برای بستن دانههای فعال در پایان کار یا قسمتهایی مانند یقه و حلقه استفاده میشود.
Bind Off خیلی سفت چه مشکلی ایجاد میکند؟
لبه جمع میشود و کشسانی لازم را از دست میدهد.
Bind Off کشسان
برای جوراب، یقه و بعضی کشبافها از روشهای Elastic Bind Off استفاده میشود.
آموزش جمع کردن تمیز نخهای اضافه
سرنخها باید در مسیر مناسب داخل بافت مخفی شوند تا هم ظاهر تمیز باشد و هم نخ با استفاده و شستشو خارج نشود.
Blocking چیست و چرا بعد از بافت اهمیت دارد؟
Blocking فرآیند فرمدهی کنترلشده قطعه پس از بافت است و میتواند اندازه، نظم دانهها و ظاهر Pattern را بهبود دهد.
روش Blocking به چه چیزی بستگی دارد؟
- جنس الیاف
- نوع Pattern
- دستور شستشوی نخ
- ابعاد نهایی
آموزش Blocking بافت توری
Lace پس از Blocking معمولاً بازتر میشود و شکل سوراخها و خطوط Pattern واضحتر دیده میشود.
آموزش شستشوی لباس بافتنی
روش شستشو باید بر اساس لیبل نخ، نوع الیاف، ساختار لباس و تزئینات انتخاب شود.
اصول عمومی قابل بررسی
- دمای مناسب آب
- نوع شوینده
- پرهیز از چرخاندن شدید برخی بافتها
- خشک کردن متناسب با جنس نخ
- فرمدهی مجدد هنگام خشک شدن در صورت نیاز
آموزش رفع دانه دررفته در بافتنی
Dropped Stitch در بسیاری از الگوهای ساده بدون باز کردن کامل پروژه قابل اصلاح است.
ابزار مناسب برای اصلاح دانه دررفته
قلاببافی کوچک میتواند برای بالا آوردن حلقههای از دست رفته در بسیاری از بافتهای ساده مفید باشد.
آموزش اصلاح دانه اضافهشده اشتباهی
ابتدا محل ایجاد افزایش ناخواسته پیدا میشود و بسته به فاصله از رج فعلی، اصلاح موضعی یا باز کردن بخشی از بافت انجام میشود.
آموزش اصلاح Pattern اشتباه بدون باز کردن کل کار
در برخی خطاها میتوان فقط یک ستون چند رجی را پایین آورد و همان ستون را دوباره با قلاب یا میل اصلاح کرد.
رایجترین ایرادهای بافتنی و روش اصلاح آنها

| ایراد | علت احتمالی | روش اصلاح |
|---|---|---|
| لبه جمع شده | سرانداختن یا Bind Off سفت | روش کشسانتر یا کنترل Tension |
| عرض بافت تغییر میکند | افزایش یا کاهش ناخواسته | شمارش منظم دانهها |
| دانهها نامنظم هستند | Tension ناپایدار | تمرین یکنواخت و کنترل نخ |
| لباس کوچک شده | Gauge فشردهتر از الگو | تغییر میل یا محاسبه مجدد |
| ژاکارد جمع شده | Floatهای سفت | آزاد کردن نخ پشت کار |
| Pattern به هم خورده | خطا در Repeat | Marker و شمارش دانه |
چگونه Pattern پیچیده را بدون اشتباه ببافیم؟
- Legend را قبل از شروع بخوانید.
- Repeat را مشخص کنید.
- Stitch Marker قرار دهید.
- هر رج را بعد از اجرا علامت بزنید.
- تعداد دانهها را در فواصل مشخص کنترل کنید.
- در Laceهای پیچیده از Lifeline استفاده کنید.
تفاوت تمرین تکنیک با اجرای پروژه کامل در بافتنی
| نوع تمرین | هدف | نمونه |
|---|---|---|
| Swatch تکنیکی | یادگیری حرکت و کنترل خطا | پیچ، Lace، ژاکارد |
| نمونه Gauge | محاسبه اندازه و رفتار نخ | نمونه ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتری |
| پروژه کوچک | ترکیب چند مهارت | شال، کلاه، دستکش |
| پروژه لباس | سایزبندی، فرمدهی و Finishing | ژاکت یا پلیور |
روش واقعی تمرین بافتنی در خانه
مرحله اول؛ تمرین Tension
نمونهای کوچک فقط با زیر و رو بافته میشود تا کشش دست یکنواختتر شود.
مرحله دوم؛ ساخت Pattern پایه
رکن، کشباف و جودانه روی Swatchهای کوچک تمرین میشوند.
مرحله سوم؛ افزایش و کاهش
روی یک نمونه کوچک چند نوع افزایش و کاهش اجرا میشود تا تفاوت ظاهری آنها مشخص شود.
مرحله چهارم؛ اجرای طرح
پیچ، Lace یا Colorwork روی Swatch جداگانه تمرین میشود.
مرحله پنجم؛ پروژه واقعی
مهارتها در شال، کلاه، جوراب، دستکش یا یک لباس کوچکتر ترکیب میشوند.
مرحله ششم؛ تحلیل پروژه
Gauge، اندازه، Finishing و خطاهای احتمالی بررسی میشوند.
مسیر مرحلهبهمرحله یادگیری بافتنی در کلاس

مرحله اول؛ ابزار و نخ
- میل
- نخ
- لیبل نخ
- کنترل Tension
مرحله دوم؛ سرانداختن و زیر و رو
- Cast On
- Knit
- Purl
- Bind Off
مرحله سوم؛ بافتهای پایه
- رکن
- کشباف
- جودانه
- شطرنجی
مرحله چهارم؛ فرمدهی
- Increase
- Decrease
- ژته
- یقه
- آستین
مرحله پنجم؛ Patternهای پیشرفته
- Cable
- Lace
- Colorwork
مرحله ششم؛ Gauge و سایزبندی
- Swatch
- اندازه بدن
- محاسبه دانه
- Ease
مرحله هفتم؛ اجرای لباس کامل
یک پروژه از اندازهگیری و نمونه بافت تا Finishing و کنترل اندازه نهایی اجرا میشود.
پروژههای عملی دوره آموزش بافتنی
| پروژه | مهارت اصلی |
|---|---|
| نمونه بافت پایه | زیر، رو و Tension |
| شال | Pattern و لبه |
| کلاه | کشباف و کاهش |
| جوراب | بافت گرد، پاشنه و پنجه |
| لباس کودک | سایزبندی و اتصال |
| ژاکت یا پلیور | Gauge، یقه، آستین و Finishing |
آموزش طراحی بافت از روی عکس
اجرای دقیق یک مدل صرفاً با مشاهده عکس همیشه ممکن نیست، زیرا اطلاعاتی مانند Gauge، نوع افزایش، جنس نخ و تعداد دانه در عکس مشخص نیست. با این حال هنرجوی حرفهای میتواند ساختار کلی را تحلیل کند و مدل مشابهی طراحی کند.
مواردی که از عکس تحلیل میشوند
- نوع Pattern
- تعداد تقریبی Repeat
- فرم لباس
- یقه
- آستین
- نوع و ضخامت تقریبی نخ
آموزش تبدیل مدل دلخواه به الگوی شخصی
- اندازهگیری بدن
- انتخاب نخ
- بافت Swatch
- محاسبه Gauge
- تعیین Ease
- طراحی فرم کلی
- تنظیم Repeat
- محاسبه افزایش و کاهش
- اجرای نمونه و اصلاح محاسبات
آموزش محاسبه مقدار نخ موردنیاز
مصرف نخ به سایز، ضخامت نخ، Pattern، قد لباس، Gauge و نوع دانه بستگی دارد.
روش دقیقتر برای طراحی شخصی
میتوان یک Swatch با ابعاد مشخص بافت، وزن آن را اندازهگیری و بر اساس مساحت تقریبی پروژه، میزان نخ را برآورد کرد. برای اختلاف Dye Lot، نمونهگیری، اصلاح و خطای احتمالی بهتر است مقداری ذخیره نیز در نظر گرفته شود.
چرا وزن کلاف بهتنهایی برای مقایسه نخ کافی نیست؟
دو کلاف ۱۰۰ گرمی ممکن است طول بسیار متفاوتی داشته باشند. برای جایگزینی نخ، طول در وزن، ضخامت، ترکیب الیاف و Gauge باید همزمان بررسی شوند.
آموزش جایگزین کردن نخ یک الگو
موارد قابل مقایسه
- Yarn Weight
- Gauge
- Fiber Content
- Meterage
- Drape
- Elasticity
آموزش Finishing حرفهای لباس بافتنی

پرداخت نهایی میتواند تفاوت بین یک پروژه تمرینی و محصول تمیز و قابل ارائه را مشخص کند.
مراحل Finishing
- بررسی دانههای رهاشده
- اتصال قطعات
- مخفی کردن سرنخها
- نصب دکمه یا تزئینات
- Blocking
- بررسی اندازه
- تمیزکاری نهایی
چکلیست کیفیت یک لباس بافتنی
- ✅ تعداد دانهها درست است.
- ✅ Tension یکنواخت است.
- ✅ دو طرف لباس متقارن هستند.
- ✅ Seamها جمع نشدهاند.
- ✅ یقه موج یا کشیدگی نامناسب ندارد.
- ✅ حلقه آستین اندازه مناسب دارد.
- ✅ Pattern از مسیر خارج نشده است.
- ✅ سرنخها محکم و تمیز مخفی شدهاند.
- ✅ Blocking متناسب با جنس نخ انجام شده است.
- ✅ اندازه نهایی با هدف پروژه هماهنگ است.
چکلیست مهارت هنرجو پس از دوره میلبافی
- ✅ شناخت انواع میل
- ✅ شناخت انواع نخ
- ✅ خواندن لیبل نخ
- ✅ کنترل Tension
- ✅ سرانداختن
- ✅ بافت زیر
- ✅ بافت رو
- ✅ رکن
- ✅ کشباف
- ✅ جودانه
- ✅ شطرنجی
- ✅ افزایش دانه
- ✅ کاهش دانه
- ✅ ژته
- ✅ پیچبافی
- ✅ Lace
- ✅ ژاکارد و بافت چندرنگ
- ✅ نقشهخوانی
- ✅ خواندن Pattern نوشتاری
- ✅ بافت با میل گرد
- ✅ بافت در دور
- ✅ آشنایی با Magic Loop
- ✅ Gauge
- ✅ اندازهگیری بدن
- ✅ محاسبه تعداد دانه
- ✅ شناخت Ease
- ✅ فرمدهی یقه
- ✅ فرمدهی آستین
- ✅ بافت کلاه
- ✅ بافت شال
- ✅ بافت جوراب
- ✅ بافت دستکش
- ✅ بافت لباس کودک
- ✅ بافت پلیور و ژاکت
- ✅ اتصال قطعات
- ✅ رفع دانه دررفته
- ✅ Bind Off
- ✅ Blocking
- ✅ Finishing
بافتنی در گروه مهارتهای هنری و دستساز قرار میگیرد و برای افرادی که به تولید محصولات ظریف و پروژهمحور علاقه دارند، میتواند در کنار رشتههایی مانند آموزش طلا سازی بخشی از مسیر توسعه مهارتهای هنری باشد.
بازار کار بافتنی و تولید محصولات دستبافت
پس از رسیدن به کیفیت مناسب، مهارت میلبافی میتواند برای تولید سفارشی، فروش محصول آماده یا راهاندازی کسبوکار خانگی مورد استفاده قرار گیرد.
محصولات قابل تولید
- شال و کلاه
- پلیور
- ژاکت
- لباس کودک
- سیسمونی
- جوراب
- دستکش
- شنل و پانچو
- کیف و لوازم تزئینی
آموزش قیمتگذاری محصولات بافتنی
قیمتگذاری فقط بر اساس قیمت نخ انجام نمیشود.
عوامل مؤثر بر قیمت محصول دستبافت
- هزینه نخ
- مصرف واقعی نخ
- زمان بافت
- پیچیدگی Pattern
- سایز محصول
- Finishing
- بستهبندی
- هزینه ارسال
- سطح مهارت بافنده
آموزش ثبت سفارش لباس بافتنی
قبل از شروع سفارش چه اطلاعاتی ثبت شوند؟
- اندازه دقیق
- مدل
- رنگ
- جنس نخ
- قد لباس
- میزان آزادی لباس
- زمان تحویل
آموزش آمادهسازی محصول بافتنی برای فروش
محصول نهایی باید قبل از عکاسی و تحویل بررسی شود.
- بررسی اندازه
- جمع کردن سرنخها
- Blocking
- بررسی Seam
- نصب تمیز دکمه و تزئینات
- ثبت دستور شستشو و نگهداری
آموزش عکاسی از محصولات بافتنی
بافت، رنگ و جزئیات نخ باید در تصویر واضح باشند و عکس اصلی محصول تا حد امکان رنگ واقعی آن را نشان دهد.
عکسهای مناسب فروش
- نمای کامل محصول
- نمای نزدیک Pattern
- نمای پشت
- جزئیات یقه و آستین
- تصویر با مقیاس واقعی
آموزش برچسبگذاری محصولات دستبافت
در فروش حرفهای میتوان اطلاعاتی مانند سایز، ترکیب الیاف در صورت مشخص بودن و روش نگهداری را همراه محصول ارائه کرد.
دوره آموزش بافتنی برای چه کسانی مناسب است؟
- افرادی که میخواهند بافتنی را از صفر یاد بگیرند.
- علاقهمندان به میلبافی و هنرهای دستی
- افرادی که قبلاً بافت ساده انجام دادهاند و میخواهند لباسبافی را یاد بگیرند.
- علاقهمندان به بافت لباس کودک و سیسمونی
- افرادی که میخواهند الگوهای بافتنی را بخوانند.
- افرادی که قصد تولید محصولات دستبافت دارند.
- علاقهمندان به کسبوکار خانگی بافتنی
برای شروع کلاس بافتنی چه پیشنیازی لازم است؟
برای شروع دوره نیازی به تجربه قبلی نیست. هنرجو از شناخت نخ و میل، سرانداختن و اجرای دانههای پایه شروع میکند.
تمرین منظم اهمیت زیادی دارد، زیرا کنترل Tension و هماهنگی حرکت دستها با تکرار صحیح بهتر میشود.
آیا برای یادگیری بافتنی باید از دو میل شروع کنیم؟
دو میل برای آموزش ساختارهای پایه بسیار مناسب است. پس از یادگیری زیر، رو، کنترل دانه و شمارش رج، کار با میل گرد نیز به مسیر آموزش اضافه میشود.
آیا میل گرد فقط برای بافت بدون درز است؟
خیر. با میل گرد میتوان بافت رفتوبرگشتی نیز انجام داد و در پروژههای بزرگ وزن کار بهجای قرار گرفتن کامل روی میلهای صاف، روی کابل توزیع میشود.

